خانه > آموزش > GIS > مقیاس نقشه و نحوه نمایش آن

مقیاس نقشه و نحوه نمایش آن

تعریف مقیاس نقشه

   تقریباً تمام منابع داده های مکانی ازجمله نقشه ها، کوچکتر از واقعیتی هستند که سعی در ارائه آن دارند. مقیاس نقشه نشان دهنده آن است که یک نقشه چقدر از اندازه واقعی کوچکتر است. مقیاس، همان نسبت
فاصله بر روی نقشه به مسافت مرتبط با آن بر روی زمین است. تعاریف متفاوتی باتوجه به بزرگنمایی یا سطح ساده سازی که پدیده در آن واقع است، درک میشود یا مشاهده میشود، ارائه شده است.

مقیاس نقشه را میتوان بر روی نقشه به سه روش مختلف بیان کرد :

1- مقیاس تناسبی
2- مقیاس توضیحی
3- مقیاس نموداری

مقیاس تناسبی

   نمونه های مقیاس تناسبی عبارتند از 1:5000 و 1:100000 . در مقیاس 1:5000 خط یک میلیمتری بر روی نقشه، خطی 5000 میلیمتری (5 متری) بر روی زمین را نشان میدهد، به همین ترتیب خطی یک متری روی نقشه، خطی 5000 متری (5 کیلومتری) بر روی زمین را نشان خواهد داد. دقت کنید که هنگام تبدیل، واحدها را یکسان در نظر گرفتیم.

نمونه ای از مقیاس تناسبی

نمونه ای از مقیاس تناسبی

مقیاس را درواقع بصورت یک کسر میتوان در نظر گرفت که همواره صورت کسر برابر عدد یک، و مخرج کسر آن عددی رند است. به عددی که در مخرج کسر قرار میگیرد، عدد مقیاس میگویند. هرچه عدد مقیاس بزرگتر باشد نشان دنده آن است که عوارض روی نقشه با ضریب بالاتری کوچک شده و بر روی نقشه ترسیم شده اند.

مقیاس توضیحی

   مقیاس توضیحی مقیاس را در قالب کلمات نشان میدهد. برای نمونه، “1 سانتیمتر نشان دهنده 50 متر است”  مفهومی را در ذهن تداعی میکند که معادل مقیاس تناسبی 1:5000 میباشد.

نمونه ای از مقیاس توضیحی

نمونه ای از مقیاس توضیحی

مقیاس نموداری

   مقیاس نموداری یا مقیاس خطی معمولاً بر روی نقشه ترسیم میگردد تا فواصل را به صورت بصری نشان دهد. مقیاسهای نموداری غالباً در نقشه های رایانه ای مورد استفاده قرار میگیرند و تا جایی کارایی دارند که تغییرات مقیاس سریعاً از سوی کاربر تعیین میگردد و کاربر میخواهد با بزرگنمایی در نقشه، مقیاس را نیز تغییر دهد. در چنین مواردی محاسبه دوباره مقیاس زمان بر است و تناسب های حاصل ( که گاهی نیز اعداد رندی نیستند) به سختی قابل تفسیر خواهند بود. ترسیم مجدد مقیاس نموداری متناسب با نقشه نسبتاً ساده تر و قابل درک تر است. به هرحال، غالباً میتوان در سیستمهای اطلاعات مکانی(GIS) مقیاس مورد نیاز در نقشه را با استفاده از نمادسازی تناسبی نشان داد.

نمونه ای از مقیاس نموداری یا خطی

نمونه ای از مقیاس نموداری یا خطی

   نقشه های توپوگرافی استاندارد نمونه هایی از مقیاس توضیحی، تناسبی و نموداری را شامل میشوند. باید توجه داشت که نقشه های کوچک مقیاس (برای نمونه 1:250000 یا 1:1000000) آنهایی هستند که نواحی بزرگ را تحت پوشش قرار میدهند و در مقابل نقشه های بزرگ مقیاس (برای نمونه 1:10000 یا 1:25000) نواحی کوچک را تحت پوشش قرار میدهند و میزان گسترده ای از جزئیات را فرا میگیرند. در صورت وجود داده های مورد استفاده در GIS، مانند عکسهای هوایی یا تصاویر ماهواره ای، مقیاس فوراً قابل مشاهده نیست و تنها به وسیله محاسبه از سوی کاربر به دست می آید. همچنین مقیاس هنگام به کارگیری عوارض مکانی (نقاط، خطوط و سطوح) برای ارائه انواع دوبعدی ساده سازی شده ی عوارض جهان واقعی، حائز اهمیت است.

نمایی از تغییرات مقیاس نقشه در نقشه های کوچک مقیاس و بزرگ مقیاس

نمایی از تغییرات مقیاس نقشه در نقشه های کوچک مقیاس و بزرگ مقیاس

درباره حسن واعظی

کارشناس نقشه برداری و کارشناس ارشد سنجش از دور و سیستمهای اطلاعات مکانی.
آشنا به زبانهای برنامه نویسی VB و VB.Net در نرم افزارهای مرتبط با GIS.
مدرس دوره های مختلف مقدماتی و پیشرفته ArcGIS.
hassanvaezi[at]gmail.com

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخشهایی که علامت دارند ضروری هستند. لطفاً آنها را تکمیل نمایید. *

*

*

code

theme