>>>>نحوه ساخت نقشه شیب و جهت شیب در آرک.جی.آی.اس (ArcGIS)

نحوه ساخت نقشه شیب و جهت شیب در آرک.جی.آی.اس (ArcGIS)

نویسنده : | ۱۳۹۶-۴-۲۴ ۱۷:۲۴:۳۱ +۰۰:۰۰ ۱۸م تیر, ۱۳۹۴|ArcGIS, مقالات آموزشی, نرم افزارهای کاربردی|۴۷ دیدگاه

نقشه شیب و جهت شیب چه چیزی را نشان میدهند ؟

   نقشه شیب و جهت شیب از مواردی هستند که در اکثر موارد در آنالیزهای مکانی مورد استفاده قرار میگیرند. برای اینکه بتوانیم لایه شیب و جهت شیب را ایجاد کنیم احتیاج به لایه مدل ارتفاعی رقومی (DEM) منطقه داریم.

نقشه شیب و جهت شیب از منظر ریاضی

نقشه شیب و جهت شیب از منظر ریاضی

   اگر از ما خواسته شود که شیب بین دو نقطه را محاسبه کنیم، به راحتی اختلاف ارتفاع دو نقطه ابتدا و انتها را به دست آورده و بر فاصله آن دو تقسیم میکنیم. اما وقتی میخواهیم برای یک پیکسل از DEMمنطقه شیب محاسبه کنیم، با مشکل مواجه میشویم،
زیرا در هریک از جهات هشت گانه میتوانیم یک شیب داشته باشیم. بنابراین با استفاده از میانگین گیری تغییرات ارتفاع در راستای محورهای X و Y ، میتوانیم شیب آن نقطه را محاسبه کنیم.
فرمول زیر را ببینید :

slope_radians = atan ( √ ([dz/dx]2 + [dz/dy]2) )
slope_degrees = atan ( √ ([dz/dx]2 + [dz/dy]2) ) * 57.29578

 

به همین ترتیب جهت شیب هم برای یک پیکسل از رابطه زیر محاسبه میشود :

aspect = 57.29578 * atan2 ([dz/dy], -[dz/dx])

if aspect < 0
    cell = 90.0 - aspect
else if aspect > 90.0
    cell = 360.0 - aspect + 90.0
else
    cell = 90.0 - aspect

 

برای اطلاع از نحوه به کارگیری معادلات Slope و Aspect و دیدن یک نمونه تمرینی نیز ، میتوانید به Help نرم افزار یا همان ArcGIS Desktop Help رجوع نمایید. البته این بار هم برای شما ویدئوی آموزشی آماده کرده ایم.

 

در این ویدئوی آموزشی هم شما را با ابزارهای Slope و Aspect آشنا کرده و با استفاده از لایه DEM منطقه ، طرز کار این ابزارها را نشان داده ایم.

   پس ویدئوی آموزشی این بخش را نیز ببینید :

پیشنهاد بعدی :  سیستم اطلاعات مکانی یا سامانه اطلاعات مکانی ( GIS ) چیست ؟

درباره نویسنده :

حسن واعظی

کارشناس نقشه برداری و کارشناس ارشد سنجش از دور و سیستمهای اطلاعات مکانی.


آشنا به زبانهای برنامه نویسی VB و VB.Net در نرم افزارهای مرتبط با GIS.

مدرس دوره های مختلف مقدماتی و پیشرفته ArcGIS.

۴۷ ديدگاه

  1. Arezu ۱۳۹۶/۰۸/۱۱ در ۹:۰۵ ب.ظ - پاسخ دادن

    سلام چرا نقشه شیب در gis دو تا شمال دارد

  2. علی ۱۳۹۶/۰۸/۰۹ در ۹:۰۲ ب.ظ - پاسخ دادن

    سلام
    چطور میشه اطلاعاتی مانند شیب ، جهت شیب و ارتفاع رو به صورت عددی برای فواصل مشخص (مثلا هر 30 کیلومتر مربع) از فایل dem استخراج کرد؟

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۶/۰۸/۰۹ در ۱۱:۰۴ ب.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      اگر این مقادیر را برای فواصل مشخص، مطابق آن موردی که فرمودید، بخواهید دو راه به نظر میرسد که راه دوم مناسبتر است.
      راه اول: کافیست شما یک فایل DEM با اندازه پیکسل مشخص (مانند 30 کیلومتر) داشته باشید و از آن نقشه شیب و جهت شیب تهیه کنید. با استفاده از ابزار Aggregate ویا تنظیم Environment در ابزارهای ArcToolbox میتوانید این کار را انجام دهید.
      راه دوم: ابتدا لایه های DEM و شیب و جهت شیب را براساس Pixel Size موجود ایجاد کنید و سپس با استفاده از ابزار Aggregate ویا تنظیم Environment لایه های رستری با اندازه پیکسل موردنظر خودتان تهیه کنید .

  3. فاطمه عبدالهی ۱۳۹۶/۰۴/۲۴ در ۱۱:۵۷ ق.ظ - پاسخ دادن

    سلام
    وقت بخیر
    ویدیو نمایش داده نمیشه میشه برای من ایمیلش کنید
    ممنون میشم

  4. mohammad ۱۳۹۶/۰۳/۲۵ در ۱۱:۲۵ ق.ظ - پاسخ دادن

    سلام و خسته نباشید .
    چطور میشه چند تا dem را موزائیک کرد؟
    در اجرا با arc10.4.1 خطا می دهد.

  5. اکبر ۱۳۹۶/۰۲/۱۹ در ۳:۴۰ ب.ظ - پاسخ دادن

    با سلام
    لطفا در مورد نحوه تولید نقشه تراکم زهکشی توضیح بفرمایید.

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۶/۰۲/۱۹ در ۶:۳۶ ب.ظ - پاسخ دادن

      سلام.
      اگر منظور تراکم زهکش های سطحی حوضه آبریز است، باید ابتدا شبکه آبراهه استخراج شده و حوضه آبریز تفکیک شود.
      سپس نسبت مجموع طول آبراهه ها به مساحت حوضه آبریز بدست می آید. این نسبت همان تراکم زهکش های طبیعی حوضه آبریز است.
      اگر موضوع طراحی شبکه زهکش زیرزمینی مد نظر باشد، نوع محاسبات متفاوت و گوناگون است و به معیارهایی نظیر مقدار k و تراز آب و غیره بستگی دارد.

  6. الهام ۱۳۹۵/۱۱/۲۷ در ۱۰:۴۸ ق.ظ - پاسخ دادن

    سلام
    بیشترین شیبی که در طبیعت هست چقدره؟
    من میخام میانگین طبقات شیب رو بدست بیارم ولی نمیدونم تو طبقه (60) میانگین چند میشه؟؟؟؟
    میشه لطفا جواب بدین

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۵/۱۲/۰۷ در ۱۲:۲۶ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      حداکثر و حداقل شیب در مناطق مختلف کشور متفاوت است و شما میبایست متناسب با منطقه و کاربردی که از آن انتظار دارید، کلاسهای شیب خود را انتخاب نمائید.

  7. رحیمی ۱۳۹۵/۱۱/۲۱ در ۴:۵۹ ب.ظ - پاسخ دادن

    با سلام و خسته باشید و ممنونم به خاطر این سایت فوق العاده.
    من یک نقشه توپوگرافی دارم و فایل نقاطی که از زمین برداشتم و مقدار محصولی که از هر نقطه جی پی اس زدم.
    من چطور میتونم یک نقشه عملکرد محصول داشته باشم. میشه راهنماییم کنید؟

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۵/۱۲/۰۷ در ۱۲:۳۴ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      لطف دارید
      شما میتوانید از ابزارهای Interpolation در ArcToolbox مانند IDW استفاده کنید.

  8. شوکا ۱۳۹۵/۱۰/۱۰ در ۱:۰۷ ق.ظ - پاسخ دادن

    سلام
    برای ترسیم نقشه سرعت باد در جی ای اس چه مراحلی را باید طی کرد
    سپاس

  9. سارا ۱۳۹۵/۱۰/۰۴ در ۳:۰۰ ب.ظ - پاسخ دادن

    سلام
    می خواستم بدونم چه جوری میشه نقشه هم ضخامت، هم انحنا و هم طول با استفاده از DEM منطقه و نقشه UGC MAP که نقشه های کنتور های زیر زمینی برای یک میدان نفتی است را درست کنم؟

  10. شهاب ۱۳۹۵/۰۹/۲۸ در ۹:۲۵ ق.ظ - پاسخ دادن

    سلام و عرض ادب
    چگونه نقشه هم عمق با استفاده از ArcGIS رسم کنم؟؟؟

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۵/۰۹/۲۹ در ۶:۰۷ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      ابتدا میبایست از با استفاده از ابزارهای درونیابی نظیر IDW یک لایه رستر ایجاد کنید و سپس با استفاده از ابزار Contour در ArcToolbox نقشه هم عمق را تولید کنید.

  11. شیما ۱۳۹۵/۰۹/۲۶ در ۸:۵۶ ب.ظ - پاسخ دادن

    با سلام و تشکر از مطالب مفیدی که منتشر می کنید.
    من یک نقشه polyline از جاده های ایران دارم و میخوام برای منطقه مورد مطالعه نقشه رستری فاصله از جاده رو بدست بیارم.
    ممنون میشم راهنمایی کنید چطور میتوانم این کار رو انجام بدم.

  12. sajjad ۱۳۹۵/۰۹/۲۵ در ۹:۴۱ ب.ظ - پاسخ دادن

    با سلام خدمت استاد گرامی
    چگونه می شود که سطح تحت پوشش کانال آبیاری را برای یک قطعه زراعی بدست آوریم به بیان دیگر می خواهم بدانم یک کانال آبیاری چه سطحی از یک قطعه زراعی تحت پوشش قرار می دهد. حال به این فکر کنید که اگر تعداد مثلا 10 عدد کانال آبیاری داشته باشم می خواهم بدانم که هر یک از آنها چه سطحی از قطعات زراعی را تحت پوشش قرار می دهد ؟ لطفا راهنمایی کنید باتشکر

    • مهران قدرتی ۱۳۹۵/۰۹/۲۹ در ۶:۰۲ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام.
      سطح زیر کشت بستگی به ابعاد کانال ، شیب و جنس کانال ونوع کشت و غیره دارد.
      در عمل بر عکس کار می کنند اول سطح زیر کشت ونوع کشت را مشخص می کنند و با توجه به میزان نیاز و وجود منابع آب ، ابعاد کانال را مشخص می کنند.

  13. شادي ۱۳۹۵/۰۹/۲۲ در ۱۲:۳۸ ب.ظ - پاسخ دادن

    با سلام
    آقاي واعظي
    امكانش هست يك جزوه از مراحل تهيه نقشه شیب و جهت آن را براي من ارسال نماييد.
    با سپاس

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۵/۰۹/۲۲ در ۶:۱۴ ب.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      برای یادگیری این موضوعات، مطالب مطرح شده در سایت و ویدئوهای آموزشی کفایت میکنند. بنده جزوه خاصی در این زمینه ندارم.

  14. afshin ۱۳۹۵/۰۹/۲۰ در ۲:۰۶ ق.ظ - پاسخ دادن

    سلام و عرض ادب خدمت شما.ممنون از زحماتتون .
    در مورد فعال کردن tin edit سوال داشتم. بعد از ادد کردن tin نمیتونم استارت ادیت کنم.
    ممنون میشم راهنمایی کنید.

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۵/۰۹/۲۲ در ۱۲:۲۳ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      دقت کنید که برای ویرایش یک TIN میبایست در تولبار TIN Editing گزینه Start EditingTIN را انتخاب کنید. این لینک را ببینید.

  15. علی ۱۳۹۵/۰۹/۱۵ در ۱۰:۱۶ ب.ظ - پاسخ دادن

    سلام. آقای واعظی
    سوال داشتم که چطور میشه سقف شیبدار ساختمان ها رو در ArcScene مدلسازی کرد؟

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۵/۰۹/۱۶ در ۱۰:۳۵ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      امکان نمایش سقف شیبدار ساختمانها در ArcScene وجود ندارد. مگر اینکه سقف ساختمان را بصورت فایل 3DS طراحی کنید و بر روی ساختمان قرار دهید.

  16. shaghayegh ۱۳۹۵/۰۹/۱۴ در ۴:۲۱ ب.ظ - پاسخ دادن

    سلام
    میشه لطف کنید بفرمائید چطور میتونم نقشه ارتفاع زیرزمینی و محدوده یک آبخوان رو تو ArcGIS به دست بیارم.

    • مهران قدرتی ۱۳۹۵/۰۹/۱۵ در ۹:۰۴ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام.
      تراز آب زیرزمینی در چاه های مشاهده ای و به صورت ماهانه اندازه گیری و ضبط می گردد. با داشتن لایه نقطه ای چاههای فوق با یک درونیابی ساده با روش های idw یا spline تراز آب زیرزمینی بدست میاد.
      در قسمت environment محدوده extent را برابر لایه پلیگونی آبخوان تنظیم کنید.

  17. شهره ۱۳۹۵/۰۸/۲۳ در ۸:۲۲ ب.ظ - پاسخ دادن

    سلام
    اگر بخواهیم اطلاعاتی به دست بیاوریم که هر کدام از درصد های شیب چه مساحتی دارند باید چکار کنیم؟
    مثلا بعد از اینکه طبق بازه های استاندارد درصد شیب را طبقه بندی کردیم. حالا می خواهیم بدانیم شیب های بالای 25 درصد چه مساحتی از زمین را اشغال کرده اند؟ ممنونم

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۵/۰۸/۲۴ در ۱۲:۱۰ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      ابتدا با استفاده از ابزار Reclassify کلاسهای مشخصی را ایجاد کرده و یک رستر از آنها میسازید. سپس جدول توصیفی فایل رستر را باز میکنید (لایه های رستری که داده های گسسته دارند این جدول را دارند) و تعداد پیکسل های حاوی کلاس موردنظرتان را که در ستون count مشخص شده در مساحت هر پیکسل ضرب میکنید.
      راه دیگر این است که پس از Reclassify رستر حاصل را به پلیگون تبدیل کنید و از ستون مساحت آن Summarize بگیرید.
      موفق باشید

  18. سیدوحیدالله ضیائی ۱۳۹۵/۰۸/۰۳ در ۱:۳۹ ب.ظ - پاسخ دادن

    سایت شما بسیار عالی است متشکرم

    • سیدوحیدالله ضیائی ۱۳۹۵/۰۸/۰۳ در ۱:۵۰ ب.ظ - پاسخ دادن

      استاد گرامی من ارک جی آی اس 10.2 را Install کردم و مدت زمان زیادی آن را استفاده کردم اما حالا یک مشکل پیدا کرده و هر باری که میخواهم open کنم یک پیغام میدهد و دوباره قطع میشود.
      در پیغام می آید که :
      ArcGIS Desktop has encountered a serious application error and is unable continue.

      if you were in the middle of something, the information you were working on might be lost.
      Please tell ESRI about this problem.

      استاد محترم لطف نموده این مشکل ام را حل کنید. تشکر

      • حسن واعظی
        حسن واعظی ۱۳۹۵/۰۸/۰۳ در ۴:۵۷ ب.ظ

        سلام و ممنون از لطفتون
        پیغام شما مشخص نمیکند که مشکل از چیست. تنها راهی که به نظر میرسد این است که در درایوی که نرم افزار را نصب کرده اید ( مثلاً درایو C ) فایل Normal.mxt را جستجو کرده و آن را پاک کنید.
        حال دوباره نرم افزار را اجرا کنید. امیدوارم مشکل حل شود.
        موفق باشید

  19. عماد رحمتی ۱۳۹۵/۰۷/۱۷ در ۱۱:۱۴ ق.ظ - پاسخ دادن

    با سلام
    قصد ترسيم نقشه UTM قطعه زمينی را با ArcGIS دارم
    مختصات نقاط مورد نظر را نيز دارم خواهشمند است در اين خصوص راهنمايی نماييد.
    با تشكر

  20. علی ۱۳۹۵/۰۶/۱۷ در ۱:۳۸ ق.ظ - پاسخ دادن

    سلام.
    من نقشه عمق آب زیرزمینی را بصورت رستری کلاسه بندی کردم ولی پیکسلیت شده و زیبا نیست. میخواستم ببینم میشه نقشه کلاسه بندی رستری را به پلیگون شیپ فایل تبدیل کرد تا کیفیت تصویر بهتر باشه؟
    ممنونم از شما

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۵/۰۶/۱۹ در ۱۲:۱۶ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      از ابزار Raster to Polygon استفاده کنید و گزینه Simplify Polygon را در حالت انتخاب قرار دهید.

  21. reza ۱۳۹۵/۰۶/۱۶ در ۷:۰۷ ب.ظ - پاسخ دادن

    سلام
    اوه درسته
    من انتظار داشتم هر نقطه ارتفاعی مختصات داشته باشه اما اینجا با نقطه طرف نیستیم …
    عذر خواهم …
    چون این توپوگرافی رو میخاستم وارد گوگل ارث کنم ! به نظر میرسه باید زمین مرجع بشه درسته ؟ من خیلی از شما ممنونم

  22. reza ۱۳۹۵/۰۶/۱۵ در ۱:۰۵ ب.ظ - پاسخ دادن

    سلام …
    من یه سوال داشتم استاد گرامی …
    از یک DEM خطوط کنتور درست کردم اما در لایه جدید (کنتور) مختصات x,y در جدول اطلاعات توصیفی درج نمیشه و انتقال پیدا نمیکنه …
    آیا راهی برای اضافه کردن به جدول وجود داره ؟
    ممنون از شما

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۵/۰۶/۱۶ در ۶:۳۱ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      موضوعی که میفرمائید منطقی به نظر نمیرسه.
      معمولا از لایه منحنی میزان انتظار میره که اطلاعات Z رو در جدول توصیفات داشته باشه.
      اگر قرار باشه هر منحنی که تعداد زیادی vertex داره اطلاعات XوY در جدولش داشته باشه، باید مختصات چه نقطه ای را در جدول اضافه کنه؟

  23. محمدعلی کلی ۱۳۹۵/۰۳/۰۷ در ۱۲:۰۰ ق.ظ - پاسخ دادن

    سلام و ممنون از وب سایتتون
    طریقه ساختن نقشه جهت شیب را بصورت نقشه ای با چهار جهت اصلی با آرک جی آی اس امکان پذیر است و چگونه؟

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۵/۰۳/۰۷ در ۶:۲۸ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      وقتی نقشه جهت شیب ساخته میشود زوایا بصورت دقیق در فایل رستر نهایی وجود دارد و صرفاً نمایش آن بصورت کلاسه بندی شده در هشت کلاس اصلی و فرعی طبقه بندی شده است.
      شما میتوانید نحوه طبقه بندی لایه جهت شیب را با راست کلیک کردن روی لایه و رفتن به Properties و در سربرگ Symbology تغییر دهید، ویا اگر میخواهید مقادیر موجود در لایه رستری شما تغییر کند از ابزار Reclassify استفاده کنید.
      موفق باشید

  24. mostafa saidy ۱۳۹۴/۱۱/۲۴ در ۷:۲۶ ق.ظ - پاسخ دادن

    سلام وقت شما بخیر من یک نقشه CAD از یک روستا دارم و می خوام ببرمش توی محیط ارک جی اس و نقشه شیب ازش بسازم.
    لطفا میشه روش ساخت نقشه شیب را توضیح بدهید.

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۴/۱۱/۲۴ در ۹:۱۵ ق.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      ان شاءالله به زودی مطلبی را در این خصوص در سایت منتشر خواهیم کرد، اما خدمتتان مختصراً عرض کنم که باید ابتدا لایه های موجود در فایل CAD را شناسایی کنید و مشخص کنید که هرکدام را به کدامیک از انواع نقطه، خط و پلیگون میخواهید به Shapefile تبدیل کنید. سپس فایل خود را در محیط ArcMap اضافه کرده و از عوارض موجود در آن، به تفکیک، لایه Shapefile بسازید.

  25. مهدی شیخیانی ۱۳۹۴/۰۹/۲۷ در ۳:۲۹ ب.ظ - پاسخ دادن

    سلام .
    مرسی خیلی خوب بیان شده
    تشکر فروان جناب مهندس

  26. عباس ۱۳۹۴/۰۹/۲۴ در ۱۲:۰۴ ب.ظ - پاسخ دادن

    سلام من برای تهیه DEM منطقه احتیاج به توپوگرافی همین منطقه دارم میشه چطوری این توپوگرافی رو تهیه کنیم؟ممنون میشم کمکم کنید.

    • حسن واعظی
      حسن واعظی ۱۳۹۴/۰۹/۲۴ در ۱:۰۵ ب.ظ - پاسخ دادن

      سلام
      برای تهیه نقشه توپوگرافی میتوانید به سازمان نقشه برداری کشور رجوع کنید.
      اگر هم تمایل داشته باشید میتوانید DEM کل کشور را در دقتهای مختلف از این لینک دانلود نمایید.

ثبت ديدگاه